Dit artikel is tot stand gekomen in betaalde samenwerking met HEMA.

Je kruipt onder hetzelfde dekbed als gisteren, de verwarming staat ongeveer hetzelfde en toch voelt het ineens veel te warm. Of precies andersom: een bed dat vorige week nog comfortabel was, lijkt opeens nauwelijks warm te worden. Dat is minder vreemd dan het klinkt.

De temperatuur die je in bed ervaart wordt namelijk niet door één ding bepaald. De temperatuur van de slaapkamer speelt mee, maar ook het dekbed, je nachtkleding en het beddengoed om je heen hebben invloed op het kleine klimaat dat onder de dekens ontstaat.

Onder je dekbed ontstaat een eigen klimaat

Tijdens het slapen lig je urenlang in een relatief kleine afgesloten ruimte tussen matras en dekbed. Je lichaam produceert warmte en die warmte wordt voor een deel vastgehouden door alles wat om je heen ligt.

Onderzoekers spreken daarom ook wel over het microklimaat van het bed. De temperatuur direct rondom je lichaam kan behoorlijk verschillen van de temperatuur die de thermometer aan de andere kant van de slaapkamer aangeeft.

Dat verklaart waarom alleen de thermostaat niet bepaalt of je comfortabel ligt. Een dikker dekbed houdt bijvoorbeeld meer warmte vast dan een dun exemplaar. Ook de materialen die direct tegen je huid of rondom het dekbed zitten, spelen mee.

Niet ieder materiaal voelt hetzelfde aan

Bij het kiezen van een dekbedovertrek kun je daarom verder kijken dan alleen kleur en dessin. HEMA heeft binnen deze productgroep bijvoorbeeld verschillende katoenen uitvoeringen, waaronder zacht katoen, katoen percal en katoen satijn. Die stoffen verschillen in de manier waarop ze geweven zijn en daardoor ook in hoe ze aanvoelen. Katoen percal voelt volgens HEMA bijvoorbeeld koel en fris aan, terwijl katoen satijn gladder en zachter aanvoelt.

Dat betekent niet dat één materiaal voor iedereen automatisch beter slaapt. De een heeft het ‘s nachts snel warm, terwijl een ander zelfs midden in de zomer graag diep onder het dekbed kruipt. Persoonlijke voorkeur speelt dus een grote rol.

Het dekbed heeft waarschijnlijk meer invloed dan je denkt

Hoewel je huid vooral het overtrek voelt, bepaalt het dekbed daarbinnen voor een belangrijk deel hoeveel warmte wordt vastgehouden. Een zwaar winterdekbed gedraagt zich heel anders dan een lichte zomervariant.

Onderzoek gepubliceerd in het Journal of Thermal Biology laat zien hoe groot dat effect kan zijn. Bij verschillende kamertemperaturen onderzochten wetenschappers hoe de warmteweerstand van een dekbed samenhing met het thermisch comfort van slapers. Een dikker en sterker isolerend dekbed bleek een groter bereik aan koelere kamertemperaturen comfortabel te kunnen maken.

Wie de wetenschap erachter interessant vindt, kan het onderzoek naar dekbedden, temperatuur en thermisch comfort bekijken. Het onderstreept vooral dat kamertemperatuur en beddengoed niet los van elkaar bekeken moeten worden.

Daarom bestaat er niet één perfecte slaapkamertemperatuur

Online kom je geregeld één getal tegen voor de ideale temperatuur in de slaapkamer. In werkelijkheid is slaapcomfort persoonlijker. Leeftijd, kleding, beddengoed en het soort dekbed veranderen allemaal hoeveel warmte je uiteindelijk ervaart.

Twee mensen kunnen dus in exact dezelfde kamer liggen en de temperatuur compleet anders beoordelen. Wie samen in één bed slaapt, kent dat verschijnsel waarschijnlijk al. De één trekt het dekbed omhoog tot aan de oren, terwijl de ander een been buitenboord hangt.

Het is daarom praktischer om naar het geheel te kijken. Heb je het ‘s nachts structureel warm, dan kan naast de kamertemperatuur ook een lichter dekbed of ander beddengoed het proberen waard zijn. Heb je het juist snel koud, dan werkt de redenering andersom.

Ook vocht moet ergens naartoe

Warmte is niet de enige reden waarom materiaalkeuze verschil kan maken. Tijdens de nacht geeft het lichaam ook vocht af. Beddengoed komt daardoor urenlang rechtstreeks in aanraking met warmte en transpiratie.

HEMA beschrijft katoen en katoen percal bijvoorbeeld als ademende en vochtabsorberende materialen. Zulke eigenschappen kunnen een reden zijn om bij nieuw beddengoed niet alleen naar het uiterlijk te kijken, maar ook naar het materiaal waarvan het gemaakt is.

Dat is vooral praktisch wanneer je merkt dat je vaak warm wakker wordt. Het betekent overigens niet dat het overtrek automatisch de oorzaak is. Ook een warm dekbed, nachtkleding, het matras en de temperatuur in de kamer kunnen een rol spelen.

Zomer en winter vragen soms om een andere aanpak

Een slaapkamer die in januari koel aanvoelt, kan in augustus urenlang warmte vasthouden. Toch gebruiken veel mensen het hele jaar door bijna exact dezelfde combinatie van dekbed en beddengoed.

Je kunt de seizoenen juist gebruiken als logisch moment om opnieuw te kijken naar wat prettig voelt. In warme maanden kan een lichter dekbed voldoende zijn. Tijdens koude nachten is juist meer isolatie prettig.

Het overtrek hoeft daarbij niet ieder seizoen vervangen te worden. Het gaat vooral om de combinatie. Een dikke deken, warme pyjama en sterk isolerend dekbed boven op elkaar kunnen bijvoorbeeld veel meer verschil maken dan alleen een ander overtrek.

En dan is er nog de psychologische kant

Niet alles aan beddengoed draait om temperatuur. Je slaapkamer is ook een ruimte waar kleur, licht en materiaal bepalen hoe de omgeving eruitziet en aanvoelt.

Omdat een dekbed meestal het grootste zichtbare vlak in de slaapkamer is, verandert een ander overtrek meteen een flink deel van het beeld. Een rustige effen kleur geeft een ander effect dan een opvallend patroon. Dat is geen ingewikkelde slaapwetenschap, maar gewoon een gevolg van hoeveel ruimte het bed in de kamer inneemt.

Wie toe is aan iets anders hoeft dus niet meteen muren te schilderen of meubels te vervangen. Alleen het bed anders aankleden kan de uitstraling al flink veranderen.

Comfort blijkt vooral een optelsom

Er bestaat uiteindelijk geen magisch dekbedovertrek waarmee iedereen automatisch beter slaapt. Daarvoor spelen te veel factoren mee. Het interessante is juist dat een bed een klein systeem vormt waarin kamertemperatuur, dekbed, beddengoed, kleding en persoonlijke voorkeur samenwerken.

Heb je het vaak te warm of te koud, kijk dan dus niet alleen naar de thermostaat. Controleer ook eens welk dekbed je gebruikt en welke materialen direct om je heen liggen. Soms blijkt een kleine aanpassing genoeg om het verschil tussen woelen en comfortabel onder de dekens liggen een stuk kleiner te maken.