Niets is moeilijker dan een situatie waarin je weet dat iemand liegt, of je daar nou zeker van bent of een vermoeden hebt. De psychologie leert ons dat de mens daar op veel verschillende manieren op reageert. De ene manier is effectiever dan de andere. Wij bieden je tien manieren om effectief om te gaan met een leugenaar.

We denken misschien niet van onszelf dat we leugenaars zijn, maar we hebben allemaal wel eens gelogen. De meesten van ons liegen meestal een klein beetje om anderen beter te laten voelen, om iets te vereenvoudigen door details weg te laten, of om iets te overdrijven voor een beter effect. Onze eigen neiging om de waarheid te verdraaien maakt het moeilijker om ernstigere vormen van liegen te herkennen en er op een positieve manier op te reageren. Daarom adviseren we je onderstaande stelregels in acht te nemen.

10 manieren om effectief om te gaan met leugenaars

1. Omarm de waarheid

Het kan zijn dat je enthousiast wordt van de manier waarop mensen de waarheid voor je verdraaien. Als iemand iets mooier voorhoudt dan het is, ben je sneller geneigd dit te waarderen, maar hierdoor wordt je vermogen om leugens te detecteren zwakker. Als je de volledige waarheid wilt weten en leert om niet-defensief te reageren, zul je beter in staat zijn om te onderscheiden wat waar is en wat niet. Dus durf door te vragen naar details!

2. Vergeet lichaamstaal, focus woorden

Hoewel lichaamstaal echte emoties uitdrukt, weten we vaak zo weinig over de reden van die emotie dat lichaamstaal een onbetrouwbare methode voor het detecteren van leugens wordt. Je kunt bijvoorbeeld correct vaststellen dat je collega gestrest is. Maar weet je of ze gestrest zijn omdat ze tegen je liegen, omdat je hen vragen stelt, omdat ze het druk hebben en jouw gesprek te lang duurt, of omdat ze zich net hebben herinnerd dat ze hun kind over 20 minuten van de opvang moeten ophalen? Je kunt je beter richten op de woorden die de persoon gebruikt. Dat is meer veelzeggend dan de lichaamstaal.

3. Zeg dat je eerlijkheid waardeert

Hoe eenvoudig het ook klinkt, mensen aan het begin van een gesprek laten nadenken over de waarde van eerlijkheid kan hen later in het gesprek aanzetten om eerlijk te zijn. Als je aan het begin zegt dat je eerlijkheid belangrijk vindt, is de kans op een leugen later in het gesprek bewezen veel kleiner.

4. Let op wat er gebeurt als je details bevraagt

Als je iemand die zich op zijn gemak voelt bij jou, terloops vraagt naar een detail dat niet consistent is met hun verhaal, zullen ze gewoon de inconsistentie uitleggen. Iemand die betrapt wordt op een leugen zal over zijn of haar woorden struikelen, vooral als ze niet goed zijn in liegen. In zo’n situatie kan lichaamstaal wel veel zeggen.

5. Stel open vragen

Mensen die geneigd zijn te liegen, zeggen minder snel “Ik weet het niet”, maar geven in plaats daarvan een antwoord, vaak heel gedetailleerd om de indruk te wekken niet te liegen. Vragen stellen is een effectieve manier om leugenaars te ontmaskeren. Kom nieuwsgierig over, niet confronterend of achterdochtig, zodat ze je meer informatie geven. Vragen kunnen gaan over:

• • Dingen waarvan je het antwoord niet weet, maar die je later kunt onderzoeken
  • Dingen waarvan je het antwoord wel weet, maar waarvan zij niet weten dat jij het weet
  • Dingen waarvan jullie beiden het antwoord weten, maar waarvan jij doet alsof je de details vergeten bent
  • Meer sterke verhalen

6. Laat niet merken dat je weet dat ze liegen

Als je merkt dat ze iets kleins zeggen waarvan je weet dat het niet waar is, laat dan niet merken dat je het doorhebt. Blijf vragen stellen en kijk of ze het verhaal verder aandikken. Als ze dat doen, geeft dat je later iets concreters om over te vragen.

7. Let op patronen van oneerlijkheid

Leugens van mensen die dwangmatig liegen, zijn bijzonder moeilijk te detecteren omdat ze een levendige fantasie hebben en hun eigen leugens geloven. Vaak zijn de eerste tekenen dat iemand dwangmatig liegt, het hebben van veel gebroken beloften, mislukte relaties of het onvermogen om belangrijke taken op tijd af te maken.

8. Onderzoek de grote leugens

Voor mogelijke leugens met ernstige gevolgen, zoals die over werkervaring of competenties, kun je contact opnemen met (ex-)collega’s om verhalen te vergelijken. Zoek alle feiten op die je kunt onderzoeken. Zelfs als ze al lang bij jouw bedrijf werken, trek hun cv na en bel de scholen en vorige werkplekken die ze hebben vermeld. Controleer hun referenties; je kunt ontdekken dat ze nooit op de plaatsen hebben gewerkt die ze op hun cv hebben vermeld. Zegt de leugenaar vroeger altijd op vakantie naar Italië te zijn geweest? Vraag het na bij familie. Enzovoort.

9. Noem iemand geen leugenaar

Niemand wil een leugenaar genoemd worden. Als je iemand een leugenaar noemt, zullen ze defensief reageren. Dan slaan ze dicht en bereik je niet wat je wilt bereiken. Noteer in plaats daarvan jouw versie van de feiten, wat zij hebben gezegd, en vraag hen om je te helpen de verschillen te begrijpen.

10. Verander de relatie

Als iemand blijft liegen over belangrijke zaken, wees dan bereid om de relatie te veranderen of te beëindigen. Om Nietzsche te parafraseren: het ergste van het ontdekken van een leugen is niet de leugen zelf, maar het feit dat de leugen het vertrouwen in de leugenaar kapot maakt.